Een eeuwenoud landschap
Het moderne Malburgen is relatief jong, maar de omgeving van de Rijn werd al eeuwenlang bewoond en gebruikt. De ligging aan de rivier bood mogelijkheden voor vervoer, landbouw en handel. Tegelijkertijd moest men rekening houden met hoogwater en veranderende rivierlopen. Boerderijen, dijken en een vroegere nederzetting vormden samen het landschap waar later de Arnhemse uitbreidingswijk ontstond.
Van dijk naar woonwijk
Op historische kaarten zijn sporen van het oude Malburgen terug te vinden. De middeleeuwse nederzetting lag niet precies op dezelfde plek als alle huidige woonstraten. In de eerste helft van de twintigste eeuw werd uitbreiding van Arnhem aan de zuidoever mogelijk. De bouw van het moderne Malburgen begon in 1937, nadat de Rijnbrug een directe verbinding met de stad had gebracht.
Oorlog en wederopbouw
De Tweede Wereldoorlog onderbrak de eerste bouwfase. Na 1945 zorgde de grote woningnood voor een heel ander tempo. Er werden snel veel woningen gebouwd en de vooroorlogse plannen voor een tuinstad werden deels aangepast. De gevolgen hiervan zijn in de opbouw van veel straten nog zichtbaar.
Verder ontdekken
Malburgen is inmiddels een combinatie van verschillende bouwperioden. Wie foto’s van toen met de huidige straten vergelijkt, ontdekt waar groen verdween, woningen veranderden en nieuwe voorzieningen kwamen. Lees ook over de wederopbouw en het oorspronkelijke tuinstadplan.
Waarom ontstond juist hier een nieuwe wijk?
Arnhem groeide in de twintigste eeuw en had behoefte aan nieuwe woonruimte. Aan de zuidzijde van de Rijn lag een gebied dat ruimte bood voor uitbreiding, mits de verbinding met het bestaande stadscentrum werd verbeterd. De komst van de Rijnbrug maakte dit plan beter uitvoerbaar. De ontwikkeling van Malburgen was daardoor nauw verbonden met de groei van de hele stad.
Het woord Malburgen verwijst naar een ouder gebied en is niet pas bedacht voor de moderne uitbreidingswijk. In oude documenten en kaarten komt het landschap met dijken, boerderijen en watergangen terug. Daardoor kun je de geschiedenis van het gebied niet beperken tot alleen de eerste huizen.
De beslissende jaren rond de bouw
De bouw van de moderne wijk begon in 1937. In de oorspronkelijke plannen was veel aandacht voor groen, rust en de indeling van woonstraten. De oorlog onderbrak de eerste bouwfase. Daarna veranderde de grote vraag naar woningen de prioriteiten: snelheid en betaalbaarheid werden belangrijker.
Deze ontwikkeling is terug te zien in de verschillende typen woningen. Sommige straten hebben een oudere uitstraling, andere zijn duidelijk producten van de wederopbouw. Via van tuinstad naar stadswijk en de wederopbouw lees je hoe die omslag tot stand kwam.
De geschiedenis leeft in het straatbeeld
Gebouwen veranderen, maar sommige patronen blijven herkenbaar. De richting van wegen, de indeling van woonblokken en de ligging van groen vertellen vaak iets over de periode waarin een buurt werd ontworpen. Door oude kaarten en foto’s naast de huidige situatie te leggen, kun je de ontwikkeling stap voor stap volgen.
Wie zelf historische beelden bezit, kan helpen om dit verhaal aan te vullen. Voor publicatie van foto’s zijn de maker, herkomst en rechten belangrijk. Op oude foto’s van Malburgen beschrijven we waar je beeldmateriaal kunt zoeken.
